Ajans haberciliğinin üç temel özelliği bulunmaktadır. Bunlar güvenilirlik, tarafsızlık ve hızlılıktır. Bunların yanı sıra ajans haberlerinin eksik yönü bulunmamalı, haber değeri taşımalı ve kesin olmalıdır.
Güvenilirlik sözü, basın ahlak yasalarında sıkça ele alınan bir kavramdır. Haberlerin doğru, yani gerçek olması ve dürüst bir şekilde hazırlanarak yayınlanması gerekmektedir. Haber ajanslarının en çok dikkat etmesi gereken konulardan biri güvenilirliktir. Haber ajanslarının güvenilirliğinin simgesi, haberlerinin doğruluğudur.
Doğru haber, ajans haberciliğinin olmazsa olmaz kurallarından birisidir. Doğru haberciliğe katkıda bulunacak etkenlerden biri de haberde kaynak göstermektedir. Bu nedenle ajans haberlerinin kesinlikle kaynağı olmalıdır. Kaynak belirtmek, ajansın güvenilirliğini artırır. Verilen haberin kesinlik derecesini gösterir. Abonelerin haberi kaynaktan kendilerinin kontrol etmesine olanak tanır. Bir gelişmeyi en kısa süre içinde kaynağından doğrulatıp, haber hâline getirmek ajans haberciliğinin en zorlu tarafıdır.
Haber ajansları haberlerinde yer verdikleri her unsurun doğruluğuna dikkat etmek zorundadırlar. Her ne kadar tüm kitle iletişim araçlarının doğru haber vermesi istenirse de bu doğru haber verme ilkesi uluslararası ve ulusal haber ajanslarında daha da önem kazanmaktadır. Haber ajanslarının aboneleri, haber ajansından aldığı habere güvenerek, kendi yayın politikası ve yayıncılık anlayışı çerçevesinde farklı unsurları öne çıkarabilir, ama mutlaka o habere güvenerek almak durumundadır.
Bir ajansın uluslararası ünü, güvenilirliği verdiği haberlerin doğruluğu ile orantılıdır. “Haberi ilk ben geçeyim” kaygısı içerisinde doğrulatılmadan geçilen haberin yanlışlığı, haber alma kanallarının çok olduğu kitle iletişim ortamında çok çabuk ortaya çıkacağı için ajansın güvenilirliğine gölge düşebilir. Bu açıdan doğru habercilik, haber ajanslarının saygınlıklarını, güvenilirliklerini sürdürebilmeleri açısından hızlı habercilikten önce gelir.
Ajans haberlerinin ikinci temel özelliği “tarafsız olma” zorunluluğudur. Doğru haberin yanı sıra ajans haberciliği için önemli bir ilke, tarafsız haberciliktir. Haber ajanslarının aboneleri ya da müşterileri çeşitli görüşlere sahip, değişik yayın ilkeleri ve politikaları uygulayan kuruluş ve kişilerdir. Bu nedenle haberlerini objektif işlemek ve vermek zorundadırlar. Ajans haberciliğinde tarafsızlığa gerekli özen gösterilmezse, doğruluk ilkesi zedelenir. Haberde tarafsızlığı, dengeli ve adil habercilik yapmakla birlikte düşünmek gerekir. Muhabir haber yazarken kendi görüşleri ile haberi arasına bir mesafe koymaya çalışmalı ve okurun kendisinden bir şey kanıtlamasını değil, enformasyon beklediğini unutmamalıdır. Bu nedenle haberde bütün tarafların görüşlerini almaya çalışmalıdır. Gazeteci için taraf tutuyor görünmek çok kötü puandır.
Benzer biçimde önemsiz bir olayı büyütmek ya da önemli bir olayı gizlemeye çalışmak da haberde adil olmak ilkesini zedeler. Reuters’in gazeteciler için çıkardığı kılavuzda, “Tam bir tarafsızlık ideal bir durumdur. Ama pratikte bunu başarmak imkânsız değilse de çok zordur. Gazeteciler kendi milliyetleri, eğitimleri, kültürleri, dinleri ve kişisel inançlarıyla koşullanırlar. Dürüst bir gazeteci bu faktörlerin bilincindedir ve bunların haberin sunumuna etki etmesine izin vermez.” Denilmektedir.
Haber ajanslarının temel yayıncılık ilkelerinden en önemlisi, İngilizce, “be first, but first be right” deyimiyle özetlenen, haberi ilk ileten ama aynı zamanda da doğru ileten ilk kaynak olmaktır. Haber ajanslarının iletişim teknolojisindeki gelişmeleri yakından izlemeleri ve bunların çoğunu kendi gereksinimlerine uyarlayarak kullanmalarının tek nedeni, ulusal ya da uluslararası rekabet çerçevesinde, hedef kitleleri olan üyelerine, abonelerine ve müşterilerine haberleri ve haber malzemelerini bir an önce ulaştırma kaygılarındandır. Çünkü hızlılık, ajans haberciliğinin temel ilkelerindendir. Ajans haberciliğinde hızlılık, temel özelliklerden biri olmasının yanı sıra haber ajansları arasında da başlıca rekabet alanlarından biridir. Haber ajansları, rekabet ortamı içerisinde hızlı haber peşinde koşarlar. Bir an evvel haberi abonelerine iletmek isterler ve bunun için yoğun bir çaba sarf ederler. Gelişmiş teknolojinin en son teknolojinin verdiği imkânlarla haberlerini, fotoğraflarını, görüntülerini aktarma gayreti içerisine girerler. Ajans muhabirlerinin, hızlı haber ulaştırma konusundaki duyarlılıklarının en belirgin kanıtı olan aşağıdaki öykü, yıllardır dilden dile aktarılmaktadır.
Zaman darlığı (yayına yetiştirmek) nedeniyle gazeteciler, çoğu zaman araştırmaları kısa tutmak zorunda kalırlar. Her konunun, her zaman derinlemesine incelenerek yazılması olası değildir. Bazen haberi bir an önce iletme öylesine zorunludur ki, haber bazı öğeleri içermeyebilir. Bu koşullarda bilgi eksikliğinin nedenleri açıklanmalı, söz konusu bilgilerin araştırıldığı ve en kısa sürede yayınlanacağı açıklanmalıdır. Hızlılık, doğru haberciliği gölgelememelidir.
