Kırklareli Doğa ve Kültür Derneği (DOKU) Başkanı Göksal Çidem, yönetim kurulu üyeleriyle birlikte dernek binasında basın açıklaması yaparak, Vize ilçesine bağlı Balkaya köyü yakınlarında bulunan Yenesu Mağarası'nın turizme kazandırılması projesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Kırklareli İl Genel Meclisi'nin 13 Kasım 2026 tarihli birleşiminde oy birliğiyle kabul edilen projeye dikkat çeken Çidem, 2017 yılında yatırım programına alınmasına rağmen hayata geçirilemeyen projenin, mağaranın 2021 yılında kazandığı koruma statüsü dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Yenesu Mağarası'nın 6 Nisan 2021 tarihinde Bakanlık tarafından koruma alanı olarak belirlendiğini ve B Grubu Tabiat Varlığı statüsüne alındığını hatırlatan Çidem, 2017 yılına ait verilerle hazırlanan bir turizm yaklaşımının, sonradan oluşturulan koruma koşulları dikkate alınmadan uygulanmasının hukuken ve teknik açıdan kabul edilemeyeceğini belirtti.

Mağaranın doğal yapısına müdahale endişesi

Projede mağara girişine kadar 350 metre, mağara içerisinde ise 300 metre uzunluğunda yürüyüş yolu yapılmasının planlandığını aktaran Çidem, aydınlatma, korkuluk, güvenlik alanı ve otopark düzenlemelerinin de proje kapsamında yer aldığını kaydetti.

Mağaraların yalnızca insanların gezip görebileceği boşluklardan ibaret olmadığını vurgulayan Çidem, milyonlarca yıllık doğal oluşumları, yeraltı su sistemlerini ve kendine özgü canlı yaşamını barındıran hassas ekosistemler olduğuna dikkat çekti.

Mağara içerisinde yapılması planlanan yürüyüş yolu ve aydınlatma gibi uygulamaların doğal yapıya zarar verme riski taşıdığını belirten Çidem, bu müdahalelerin mağara tabanını, damlataş oluşumlarını, yeraltı su akışını ve mağaranın mikroklimasını etkileyebileceğini ifade etti.

Yarasalar ve diğer canlıların yaşam alanları korunmalı

Yenesu Mağarası'nın biyolojik çeşitliliğine de değinen Çidem, mağarada Akdeniz nalburunlu yarasası ve farklı omurgasız canlı türlerinin yanı sıra semender türlerinin de tespit edildiğini belirtti.

Özellikle mağarada yaşamını sürdüren bazı canlı türlerinin uluslararası koruma kapsamında bulunduğunu hatırlatan Çidem, insan faaliyetlerinin bu canlıların yaşam alanlarını tehdit edebileceğini söyledi.

Çidem, Yıldız Dağları Biyosfer Projesi raporlarında Yenesu Mağarası'nın toplam uzunluğunun 1620 metre olarak belirtildiğini, Dupnisa Mağara Sistemi'nin ardından Yıldız Dağları'ndaki en uzun ikinci mağara olduğunu da aktardı.

B4Ac9252 E048 4Dd7 Ad96 B5F7F97D42E8

Ani su çıkışları tehlike oluşturuyor

Mağaranın hidrolojik özelliklerine de dikkat çeken Çidem, ağır yağışların ardından mağara girişinde ani su çıkışlarının yaşanabildiğine ilişkin araştırma raporlarında köylülerin gözlemlerinin bulunduğunu belirtti.

Başkan Talay’dan Esnaf ve Vatandaşlara Ziyaret
Başkan Talay’dan Esnaf ve Vatandaşlara Ziyaret
İçeriği Görüntüle

Yağışlı günlerde mağaraya girilmesinin tehlike oluşturduğunun ifade edildiğini kaydeden Çidem, ziyaretçi güvenliğinin yalnızca yürüyüş yolu, korkuluk ve aydınlatma gibi düzenlemelerle sağlanamayacağını dile getirdi.

Ani su yükselmeleri, su baskını, ziyaretçilerin mağara içerisinde mahsur kalması ve tahliye koşullarının bilimsel olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Gerekli izinler ve bilimsel incelemeler tamamlanmalı

Çidem, 25 Mart 2016 tarihli Mağaralara İlişkin İlke Kararı kapsamında B Grubu mağaralarda ekoturizme izin verilebildiğini ancak bunun koruma amaçlı imar planı ve ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararlarıyla uyumlu olması gerektiğini hatırlattı.

İl Genel Meclisi tarafından projenin kabul edilmiş olmasının, koruma mevzuatı kapsamında alınması gereken diğer izinlerin yerine geçmeyeceğini belirten Çidem, projenin uygulama sürecinin yeniden değerlendirilmesini istedi.

DOKU Derneği olarak Yenesu Mağarası'nın yüksek koruma önceliğinin bilimsel araştırmalar doğrultusunda ele alınmasını istediklerini ifade eden Çidem, Yana Deresi'ni besleyen aktif yeraltı su sisteminin korunması için hidrojeolojik araştırma yapılması, mağaradaki canlı türleri için bağımsız biyolojik değerlendirme gerçekleştirilmesi ve ani su çıkışı riskinin ayrıntılı şekilde incelenmesi gerektiğini kaydetti.

Ayrıca mağara içerisindeki yürüyüş yolu, aydınlatma ve diğer altyapı çalışmalarının doğal yapı üzerindeki etkilerinin ortaya konulmasını isteyen Çidem, bilimsel incelemeler ve gerekli izinler tamamlanıncaya kadar geri dönüşü olmayan fiziki müdahalelere başlanmaması çağrısında bulundu.

“Yenesu Mağarası korunması gereken doğal mirastır”

Açıklamasında turizm yatırımları ile doğal alanların korunması arasındaki hassas dengeye dikkat çeken Göksal Çidem, Yenesu Mağarası'nın turizme açılmasından önce yanıtlanması gereken sorular bulunduğunu ifade etti.

Çidem, “Yenesu Mağarası'nın doğal yapısı bozulursa bunun sorumluluğunu kim üstlenecek? Turizm gelirleri uğruna milyonlarca yıllık doğal oluşumların zarar görmesi kabul edilebilir mi? Bir doğal alanı turizme açmak, onu korumak anlamına mı geliyor; yoksa tüketmek mi?” sorularını yöneltti.

Bağımsız bilimsel değerlendirmeler, uzman görüşleri, mağaracılık kuruluşlarının ve yerel halkın katılımıyla kapsamlı bir değerlendirme yapılmasını isteyen Çidem, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Doğal mirasın korunması, turizm yatırımından önce gelmelidir. Yenesu Mağarası'nın bilimsel incelemeler tamamlanmadan ve ekolojik güvenliği kesin olarak ortaya konulmadan turizme açılmasına karşıyız. Mağaranın doğal yapısını ve canlı yaşamını tehdit edebilecek uygulamalar durdurulmalı; bağımsız bilimsel değerlendirmeler, uzman görüşleri ve kamuoyu katılımı sağlanmalıdır. Kırklareli'nin doğal değerleri yalnızca bugünün değil, gelecek kuşakların da ortak mirasıdır. Yenesu Mağarası'nı korumak, doğayı korumaktır.”

Haber: H. Murat Taner

Muhabir: Hacı Murat Taner