Haberde enformasyon toplama aşamasında gazeteci birçok engelle karşılaşabiliyor. Kırklareli’de haber toplama aşamasında böyle sıkıntılarla pek karşılaşmıyoruz.
Haber toplama aşamasında haber kaynakları ile iyi ilişkiler kurabilme ve güven oluşturabilme, haber kapılarını açacak anahtardır. Bir gazeteci için kişisel arşiv olmazsa olmazlar arasındadır. Haberle ilgili gelişmeleri takip edebilmek için gazetecinin bilgili ve kültürlü olmasının yanı sıra zengin bir arşive de sahip olması bir zorunluluktur.
Haber kaynaklarının güvenilirliği açısından bir sorun da enformasyonun, haber kaynaklarınca yönlendirilerek verilmesidir. Haber yönlendirme; basın bültenleri, açıklamaları ve bildirileri ile toplantı, konferans, turlar ve tanıtma çalışmalarında sürekli gündeme gelmektedir.
Medya kuruluşları daha çabuk ulaşılabildiği ve daha az maliyet istediği için basın toplantılarına ilgi gösterir. Zira Başbakan, Bakanlar basın toplantılarıyla kamuoyunu ilgilendiren konularda bilgi aktarabilir. Ancak resmî kaynakların bir tür halkla ilişkiler faaliyeti gibi kamuoyunda etki yaratmak için basın toplantılarını kullandıkları bilinen bir gerçektir.
Bu nedenle basın toplantılarında, haber bültenlerinde “Acaba olan nedir?”, “Toplantının kamuoyunu ilgilendiren yönü nedir?” gibi soruların yanıtlanması gerekir. Yanıtların olumsuz olması hâlinde medya kuruluşunun hükümetin, yerel yönetimlerin sözcüsü durumuna gelebileceği göz ardı edilmemelidir. Hükümetin, yerel yönetimlerin vb. çalışmalarını aktarırken “Halk anlatılanları nasıl karşılıyor, ne düşünüyor, gerçek söylenildiği gibi mi?” sorularının yanıtlanması önemlidir.
Bu yapılmadığında tek yanlı enformasyon gerçekleşir. Haberde kaynak kullanımıyla ilgili bir başka sorun da medya kuruluşlarının aynı konuyla ilgili aynı kaynaklara başvurmasıdır. Bu tür durumlarda, kaynak hep aynı kişi olduğu için gelişmeleri belirli bakış açısından verdiğinden toplum yine tek yanlı enformasyon akışına uğramış olacaktır.
Aynı kaynağın farklı değerlendirmelerde bulunacağını düşünmek hayal olur. Terör, savaş, siyaset vb. konularda medyanın hep aynı kaynakları kullandığını izlediğiniz haberlerden de gözlemleyebilirsiniz.
Bu farklı değerlendirmelerin, farklı bakış açılarının ortaya çıkmasını engelleyen toplumsal denetim mekanizmalarının kullanıldığını da ortaya koyuyor. Yayın sorumlularının, verileri araştırıp elde edilecek ayrıntıları kendi görüş süzgecinden geçirerek yeniden kaleme almaları hâlinde yönlendirme söz konusu olmayacaktır.
Mesleki uygulamalar sürecinde görülmektedir ki çoğu kez haber kaynakları, kendi çıkarları çerçevesinde, bilgiyi saklamakta, eksik ya da yanlış bilgiler vererek gazeteciyi dezenformasyona (eksik, yanlış, yanlı bilgilendirme, bilgileri saptırma) uğratmaya çalışmaktadır. Gazeteci bu tuzaklardan ancak geniş bilgi dağarcığıyla kurtulabilir.
Haber kaynaklarının güvenilirliği açısından bir sorun da enformasyonun, haber kaynaklarınca yönlendirilerek verilmesidir. Haber yönlendirme; basın bültenleri, açıklamaları ve bildirileri ile toplantı, konferans, turlar ve tanıtma çalışmalarında sürekli gündeme gelmektedir. Medya kuruluşları daha çabuk ulaşılabildiği ve daha az maliyet istediği için basın toplantılarına ilgi gösterir.
Başbakan, Bakanlar basın toplantılarıyla kamuoyunu ilgilendiren konularda bilgi aktarabilir. Ancak resmî kaynakların bir tür halkla ilişkiler faaliyeti gibi kamuoyunda etki yaratmak için basın toplantılarını kullandıkları bilinen bir gerçektir. Bu nedenle basın toplantılarında, haber bültenlerinde “Acaba olan nedir?”, “Toplantının kamuoyunu ilgilendiren yönü nedir?” gibi soruların yanıtlanması gerekir. Yanıtların olumsuz olması hâlinde medya kuruluşunun hükümetin, yerel yönetimlerin sözcüsü durumuna gelebileceği göz ardı edilmemelidir. Hükümetin, yerel yönetimlerin vb. çalışmalarını aktarırken “Halk anlatılanları nasıl karşılıyor, ne düşünüyor, gerçek söylenildiği gibi mi?” sorularının yanıtlanması önemlidir. Bu yapılmadığında tek yanlı enformasyon gerçekleşir. Haberde kaynak kullanımıyla ilgili bir başka sorun da medya kuruluşlarının aynı konuyla ilgili aynı kaynaklara başvurmasıdır.
Bu tür durumlarda, kaynak hep aynı kişi olduğu için gelişmeleri belirli bakış açısından verdiğinden toplum yine tek yanlı enformasyon akışına uğramış olacaktır. Aynı kaynağın farklı değerlendirmelerde bulunacağını düşünmek hayal olur.
Terör, savaş, siyaset vb. konularda medyanın hep aynı kaynakları kullandığını izlediğiniz haberlerden de gözlemleyebilirsiniz. Bu farklı değerlendirmelerin, farklı bakış açılarının ortaya çıkmasını engelleyen toplumsal denetim mekanizmalarının kullanıldığını da ortaya koyuyor. Yayın sorumlularının, verileri araştırıp elde edilecek ayrıntıları kendi görüş süzgecinden geçirerek yeniden kaleme almaları hâlinde yönlendirme söz konusu olmayacaktır.
