Kırklareli’de bu işe ilk başladığımda aldığım eğitimin temellerine bağlı kalarak teorik bilgimi pratiğe dönüştürdüm. Verilen gazetecilik eğitiminde olması gereken ilkelerden ve temel haber kurallarından bahsedeceğim. Gazeteciliğin toplum içindeki rolü ve gazetecilik alanındaki gelişmeler üzerine derinliğine bir kavrayışa sahip. Belli bir aracın ya da farklı araçların üretim hedefleri ve kamu göz önüne alınarak, amaca uygun konuları, bakış açılarını bulmak ve bunları sorgulayabilmek.
Medya örgütlerinin hedeflerini, finans ve piyasa koşullarını, örgütsel yapılarını ve süreçlerini bilmek.
Bilgiyi ve haberi, sözcük, ses, imge gibi farklı bileşimler içinde sunabilmek.
Haber toplama tekniklerini ve araştırma yöntemlerini kullanarak bilgiye/habere hızla erişebilme
Asıl öneme sahip bilgiyi seçebilmek.
Bilgiyi ve haberi gazeteciliğin gerektirdiği farklı tarzlarda yapılandırabilmek.
Bilgiyi ve haberi uygun bir dille ve etkili bir gazetecilik biçimi içinde sunabilmek.
Gazetecilik faaliyetini örgütleyebilmek ve planlayabilmek.
Oluşturulan bilgi ve haberi farklı çoklu-ortam (görsel-işitsel-metinsel) platformları için üretebilmek
Medya kuruluşunun yapılarını ve üretim süreçlerini kavrayarak, onun strateji tercihlerini ve yayın politikasını değerlendirebilmek.
Gazetecilik ürünlerinin sahip olması gereken niteliğe ilişkin açık bir fikre sahip olarak, ürünün niteliğine ilişkin standartlar temelinde kapsamlı ve eleştirel bir değerlendirme yapabilmek.
Yaptığı işi karşılaştırmalı olarak değerlendirebilmek ve eleştiriye açık olmak.
Gazetecilik işinin bir bileşeni olan habercilik teknolojisindeki değişimleri hızla kavrayabilmek.
Yaratıcı ve yeniliğe açık bir duruşla düşüncelerini ifade ederek inisiyatif alabilmek ve öngörülemeyen durumlara kendisi uyarlayabilmek.
Çalışma koşulları ve süreçleriyle ilgili her türlü örgütlü mesleki dayanışmaya hazır olmak.
Asıl öneme sahip bilgiyi belirli ilkeler temelinde ve aracın gereklerine uygun doğrultuda seçerek yorumlamak, çözümlemek ve kamusal araştırmaya dahil edebilmek.
Yeni medya teknolojilerinin olanaklarını kullanarak, yeni gazetecilik türlerinde ve alanlarında bu olanaklarla habercilik etkinliğini gerçekleştirebilmek.
Gazetecilik alanında hak ve yükümlülüklerini bilerek çalışma koşullarını eleştirel olarak değerlendirebilmek.
Toplumsal sorumluluk ve kamu hizmeti anlayışı zemininde etkili bir gazetecilik biçimi geliştirerek üretim sürecinde yer almak.
Gazetecilik programına ilişkin özgü yetkinlikler arasında şunlar bulunmaktadır:
Asıl öneme sahip bilgiyi belirli ilkeler temelinde ve aracın gereklerine uygun seçerek yorumlamak, çözümlemek ve kamusal tartışmaya dahil edebilmek.
Haber yazımında asıl güçlük belli bilgiler bütünün içinde, önemli olan unsuru yakalayabilmesidir. Yukarıdaki yorumlamak yetkinliği, bilginin önemli olup olmamasının yorumlanmasıdır. Kamusal tartışmaya dahil edebilmekle ilgili ilke de haber akışları sürecindeki unsurlar ve buna yeni eklenebilecek unsurları içerir. Eğer iki yıl Milli Eğitim muhabirliği yaparsanız, hem kendi gazetenizin hem de rakip gazetelerin bu alanda neyi haber yaptıklarını, hangi haberi büyüttüklerini öğrenmiş olursunuz. Bu süreci yaşamış bir gazeteci açısından Bakan’ın yaptığı basın toplantısında verdiği bilgiler arasından “medya dünyası” açısından çekici olanı anlayacaktır.
Deneyimli muhabirimiz, sadece Milli Eğitim haberlerini değil, her gün gazeteye gelen gazete takımlarının tamamını gözden geçirmekte ve seçtiği haberleri okumaktadır. Dolayısıyla, milli eğitimle ilgili olmayan siyasal gelişmeleri de bilmektedir. Sonuç olarak, Bakan, eğitim dışında da önemli bir açıklama yaptıysa onu fark eder. Göreve yeni başlayan muhabirlerin çektiği asıl sıkıntı buradadır.
5N1K kuralına uygun mükemmel haberimiz gibi olsaydı, gazetelerin ve tüm haberlerin en fazla iki cümlede bitmesi gerekirdi. Oysa pek az haber yukarıdaki kadar kısadır. Bunun bir nedeni, yukarıdaki türden bir cümlenin okuyucularda başka başka soruları kafasına getirmesidir. Dahası 5N1K haberi tüm unsurlarıyla kapsayamamaktadır.
5N1K ilkesi gereğince yukarıda okuyucunun sorduğu tüm soruların bilgisine sahip olduğumuzu düşünelim, tüm bunları haber olarak yazarken neresinden yazmaya başlayacağız? Haberin bölümleri olarak tanımlamamız gereken haber biçiminin unsurlarını burada vermekte yarar var.
5N1K ilkesi gereğince yukarıda okuyucunun sorduğu tüm soruların bilgisine sahip olduğumuzu düşünelim, tüm bunları haber olarak yazarken neresinden yazmaya başlayacağız? Haberin bölümleri olarak tanımlamamız gereken haber biçiminin unsurlarını burada vermekte yarar var.
