Kırklareli’de sahada aktif bir şekilde gazetecilik yaparken gazeteciliğin farklı alanlarıyla da yakından ilgileniyorum. 20. yüzyılda hız kazanan bilim ve teknik alanındaki çalışmalar, bölgesel ve küresel savaşlar gibi pek çok olayın etkisiyle bilgisayar ve iletişim teknolojilerine oldukça önem verilmiştir. Teknolojik gelişim hemen hemen her alanda ciddi değişikliklere yol açarken, bilgisayarların giderek ucuzlaması ve iletişim ağlarının daha fazla yaygınlık kazanması dijitalleşme süreçlerinin başlamasına ve verinin daha hızlı bir şekilde dönüşüme uğrayıp aktarılmasına yol açmıştır.
Verinin hızlı aktarımı ve dönüşümü bilişim araçları ve internet olgusu ile birleştiğinde devasa bir veri akışı ortaya çıkmış ve günümüzde veri, başta bilgi ve iş süreçleri ile iletişim ağlarında sıkça başvurulan bir meta haline gelmiştir.
Gittikçe daha fazla yaygınlık kazanan verinin çeşitli süreçlerden geçerek bilgiye dönüşmesi, bilgiye olan ihtiyacı artırmış ve zaman içinde oluşan bilgi bolluğu da bilgi toplumunun oluşmasının önünü açmıştır. Bilgi toplumu ile birlikte iletişim ve haber alma süreçleri de değişikliğe uğramıştır. Değişen ve dönüşüme uğrayan haber alma, verme ve yayma süreçleri sonucunda gazete ve gazeteciler de bu dönüşüme ayak uydurmak için geleneksel haber elde etme ve yayma süreçlerinde değişikliğe gitmek zorunda kalmışlardır.
Geleneksel anlamda gazeteciliğin metaları olan basılı gazetelerden elde edilen haber, bildiğimiz mecraların dışarısına çıkmış, habere erişim ve haber yaratım aracı olarak kullanılan bilgisayarlar, yerlerini mobil cihazlara bırakmıştır. İnternetin sağladığı kişiselleştirme, yöndeşme ve etkileşim kavramları ile haberin okunması ve yorumlanması süreçleri de insanlar tarafından farklı algılanmıştır.
Bu farklı algılanma ve internetin sağladığı avantajlar, okurların haber alma davranışlarından, gazetecilerin haber verme ve medya kurumlarının da haberleri sunma teknikleri kadar bütün çalışma şekillerinin farklılaşmasına yol açmıştır.
İnternetin iletişim üzerindeki etkileri konusunda çalışmalarıyla öne çıkan Manuel Castells şu yorumda bulunmuştur:
İnternet, sahip olduğu çeşitli teknik özellikler sayesinde gazete, radyo ve televizyon gibi artık geleneksel olarak tanımlanan iletişim araçlarından radikal bir şekilde farklılaşmaktadır. İnternetle birlikte tarihte ilk defa, çeşitli iletişim biçimleri etkileşimli bir ağ içinde bütünleşmekte; insan iletişiminin yazılı, sözlü, görsel-işitsel biçimlerini birleştiren bir hipermetin ve meta-dil oluşmaktadır. Metnin, görüntünün ve sesin, seçilmiş bir zaman diliminde, açık, erişimin mâli bakımdan sorun olmadığı küresel bir ağ içinde çok farklı noktalardan etkileşim içinde olarak aynı sistem içinde bütünleşme potansiyeli, iletişimin karakterini de radikal olarak değiştirmektedir.
Yirminci yüzyılın sonunda öne çıkarak toplumsal yaşamı en çok etkileyen kavramlar arasında internet özel ilgi konusu olmuş ve beraberinde iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin baş döndürücü hızı sayesinde medya her zamankinden farklı ve güçlü yeni bir alan kazanmıştır.
Bütün bunların sonucunda gazetecilik mesleğini yerine getiren insanların büyük bir bölümü geleneksel haber elde etme yöntemlerini değiştirerek yeni yüz yıla damgasını vuran internet mecrasına yönelmişlerdir.
Günümüzde gazeteciler internet üzerinde yer alan sınırsız veri ve veri tabanları üzerinden haber çıkarmaya çalışmakta eski arşivlere ulaşarak ya da diğer çevrimiçi bilgi ve belgeleri elde ederek bu veriler arasından çıkarım yapma ve bunları okuyuculara haber olarak aktarmaya çaba göstermektedir.
İnternet üzerinde yer alan sınırsız içerik, gazetecilere, geleneksel olarak yapacakları haberler için yol gösterici ve kaynak olarak alabilecekleri bir alan olarak görünmektedir. İnternet aracılığıyla alternatif kaynaklara sahip olan gazeteciler ellerinde olmayan bilgileri diğer ajans ya da kurumların kaynaklarından elde ederek hızlı bir şekilde karşılaştırma yapma avantajlarına sahiptir. Bu durum onları belirli kurum ya da görevlilerin bilgileriyle sınırlı kalmaktan kurtarmıştır. İnternetin sayısız avantajı, sayısallaşma ile verinin iletişim süreçlerinde kullanımı veri gazeteciliği kavramını doğurmuştur.
Veri Gazeteciliği El Kitabı’nın (Data Journalism Handbook) açıklama bölümünde kitabın editörlerinden Liliana Bounegru’nun da belirttiği gibi veriyi haberin kaynağı olarak görme fikri çok eskilere dayanıyor; gazeteciler haberi zenginleştirmek ve tartışmaya açmak adına veriyi yüzyıllardır kullanıyor.
