Kırklareli’de sürdürdüğüm çalışma hayatım boyunca pratik olarak kullandığım bilgilerimin yanı sıra teorik bilgilerimi de pekiştiriyorum. İş akışında bazı terimleri kullanmamakta teorik kısımda bilinmesi gereken çok şey var.
Günümüzde daha çok “eğlendirici bilgi” denilen ”infotainment” tarzı haberciliği benimsemiş gazetecilik türüdür.19. yüzyılın sonunda Amerikan gazeteciliği ile başlamıştır. Amerikan gazetecileri William Randolp Hearst ve Joseph Pulitzer, kitle gazeteciliğinin ilk temsilcileridir.
Joseph Pulitzer, 1890 yılında New York Sunday’e bağlı “World” gazetesinin tirajını 300 bine çıkarmayı başarmıştır. Haberde insanların duygularına hitap eden ölümleri, hastalıkları ve çeşitli melodramları kullanmıştır. Bunun yanında sansasyonel fotoğraflar ve çizgi roman serilerini ilk olarak denemş ve bu uygulama okuyucuların ilgisini çekmiştir.
Bu döneme adını veren “sarı çocuk” adlı çizgi roman ise kel, dişsiz ağzı ile sürekli gülümseyen ve sarı bir çuval elbisesi olan çocuğun maceralarından oluşuyordu. Bu çizgi romanın, gazetenin satışlarında etkili olması, bir süre sonra, kitle gazeteciliğini kendilerine yayın kimliği olarak seçen gazetelere “Sarı Basın” temsilcileri adı verilmesine neden oldu.
Bir yayın kimliği olarak kitle gazeteciliğinin bu çizgi karakterle simgelenmesi, haber ve yorumlarda içeriğin boşluğu ile okuyucuların entelektüellik derecesinin düşüklüğü olarak açıklanır.
Sarı basın, Amerika basın tarihinin çok renkli bir bölümünü oluşturmuştur. Bu uygulama, gazete satışlarını artırmıştır. Pulitzer’ in başlattığı bu akımı William Randolp Hearst de izlemiş, 1895’te New York Journal gazetesini satın alarak devam ettirmiştir. Dünya basınında başarı ödülü uygulayan ilk gazeteci de Joseph Pulitzer olmuştur.
Pulitzer Gazetecilik Ödülleri, bugün de dağıtılmaya devam etmektedir. Kitle gazeteciliği, günümüz gazeteciliğinde çok yaygın olarak görülen gazetecilik türüdür. Türkiye’de ve diğer ülkelerde örneklerine bolca rastlamak mümkündür.
İnsanların öğrenmekten çok hoşça vakit geçirmesini amaçlayan kitle gazetelerinin okur kitlesi, fikir gazetelerine oranla çok daha fazladır. Farklı eğitim yapılarına sahip insanlar, vakit geçirmek ve oyalanmak için bu tür gazeteleri okurlar.
Kitle gazeteciliğinin gelişim süreci incelendiğinde şu bilgilere ulaşılmaktadır:
Önce İngiltere’de görülmüş daha sonra ABD’ye ve diğer Avrupa ülkelerine yayılmıştır. 1830’dan sonra özellikle insanların ilgisini çeken konuların işlenmesi ve gazetelerin ucuza satılması nedeniyle halk gazeteciliği büyük gelişme göstermiştir.
Teknolojik gelişmeler ve yeni haber kaynaklarına ulaşılması, kitle gazeteciliğinde, Amerikalı iki gazetecinin -James Gordon Bennett ile Joseph Pulitzer- sansasyonel haber dönemini başlatmalarına neden olmuştur. Bennett, daha çok sosyetedeki gelişmeleri, skandalları ve dedikoduları haber konusu yapmış hatta haber olsun diye kendi evlenme töreninden bahsetmiştir.
Pulitzer ise sansasyonel haberlerin yanında hükümet haberleri, şirket yolsuzlukları gibi toplumu ilgilendiren konulara değinerek çizgisini Bennett’ ten ayırmıştır.
Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra sansasyonel gazetecilik doruk noktasına ulaşmıştır. Bu tür gazetelere Avrupa’da “bulvar” gazeteleri denmiştir. 1929’da yaşanan ekonomik krizden sonra sansasyonel haberlere karşı yorum içerikli haberlerin daha fazla yayımlanmakta olduğu görülmüştür. Gelişmekte olan ülkelerde hala kitle gazeteciliği yoğun bir şekilde varlığını sürdürmektedir.
Günümüzde de kitle gazeteciliği türü hızla yaygınlaşmaktadır. Çünkü gazeteler en etkili medya olan ve görsel-işitsel algılamayı ön plana çıkaran televizyonun mesajlarını ve bilgilerini tamamlayıcı medya durumuna gelince ister istemez, görsel ve duygusal unsurların artırıldığı kitle gazeteciliğini, daha fazla tiraj elde etmek için tercih eder duruma gelmişlerdir.
