Havaların iyileşmesiyle beraber boş vakitlerimde Kırklareli sokaklarında gördüğüm güzellikleri saklamak için fotoğraf çekemeye başladım.
İnsanın kişiliğini, duygularını, iç dünyasını ortaya koyan fotoğrafa portre fotoğrafı denir. Fotoğrafta portre deyimi, pek çok insanda bir kişinin yüzünün ya da vesikalık fotoğrafının çekilmesi olarak anlaşılmaktadır. Oysa portre, bunları kapsamakla birlikte; bireyin kimliğini, karakterini, kişiliğini, duygularını ifade eden bir özelliğe sahiptir.
Portre, politikacıdan esnafa, öğretmenden öğrenciye, çiftçiden sanayiciye, sporcudan sanatçıya bir insanın, bir anlık duygu ve düşüncülerini ya da hayatını anlatım şeklidir. Bu bakımdan bazen boy, bazen büst bazen de baş çekimleri portre fotoğrafı anlayışı içinde yer alabilir.
Profilden bir baş, bütün bir beden, piyano çalan bir el, hamile bir bayanın karnı, bir bebeğin ayağının altı gibi farklı yaklaşımlar, portre fotoğrafçılığının tadı, tuzudur. Fotoğrafçı için asıl önemli olan, insanların kişiliğini algılamalarıdır. Çekilen fotoğraf, bu kişiliği ortaya koyabiliyorsa başarılı bir portre fotoğrafıdır.
Portre; tam karşıdan, yandan ya da yarım yandan olabilir. Yandan çalışılan portreye “profilden portre”, yarım yandan çalışılana “turvakardan portre”, karşıdan çalışılanına ise “fastan portre” denir. Profil (profile) “yandan”, turvakar (trois quart) “dörtte üçten”, fas (face) “karşıdan” anlamına gelen Fransızca sözcüklerdir.
Portreler üç türde çalışılır.
Büst portre Yarım figür portre Tam figür portre
Büst portrede; baş, boyun, omuzlar ve göğsün üstüne kadar olan bölüm alınır. Daha aşağıya inilmez. Yarım figür portrede model ayakta ise karnın altına ya da kalçanın ortasına kadar olan bölüm alınır. Tam figür portrede ise insanın bütünü ele alınır. Kişinin aynadan bakarak yaptığı kendi portresine öz portre ya da oto portre denir. Öz portre, tüm sanatçıların kullandığı bir konudur. Kişi kendi yüzünü dilediği sürece dilediği gibi inceleyebilir. Fotoğraf sanatçıları da kendi öz portre ya da oto portrelerini çalışırken aynadaki yansımalarını ya da makinelerini kurarak poz verip çekim yapar.
İnsan psikolojik bir varlıktır ve mutluluk, üzüntü, kaygı gibi o an içinde bulunduğu psikolojik durum yüzüne yansır. Bir insanın ruhsal durumunu yüzünün biçimlenişinden anlayabiliriz. Özellikle göz ve ağız biçimi kişinin duygularını ele verir.
Bu tür çalışmalara psikolojik portre denir. Psikolojik portrede bir duygunun güçlü bir biçimde anlatımı önemlidir. Portrenin belirleyici özelliği o kişiye benziyor olmasıdır. Portre, tek kişiyi olduğu gibi birden fazla insanı da kapsayabilir. Grup ya da aile portrelerinde de önemli olan kişilerin karakterinin yansıtılmasıdır.
Portrede en önemli iş, ayrıntıların ayıklanması ve kişinin yüzündeki anlamın, ifadenin, karakterin yakalanmasıdır. Bu anlam, yalnızca yüzde değil; kişinin bütün vücudunda, saçında, duruşunda, giyinişindedir. Kişiyi başkalarından ayıran özellikleri görmek gerekir.
Tek tip kaş, göz, kulak yoktur. Kimsenin oturuşu, bakışı, duruşu birbirinin aynısı değildir. Portre bu bilinçle çalışılmalıdır.
Işık, portre için önemli bir öğedir. Işığın türü, ışığın şiddeti, yönü, yüzdeki anlamları değiştirir. Işığın bu değişkenlere göre yüzde oluşturduğu değişimler, hangi nitelikteki ışığın, yüze hangi anlamları kazandırdığı dikkatlice bakılarak incelenmelidir.
Portre fotoğrafı, yaşanmış mutlu olayları, özel anları başkalarıyla paylaşabilme amacını taşır. Günün insanını, doğasını, sanatsal yaklaşım ve biçimini, beğenilerini, zevklerini yansıtıp bizlere aktaran bir belge niteliği taşır.
Fotoğraf, kimi zaman toplumsal tarihimizi, kültürümüzü belgelerken çoğu zaman birey ya da aile gruplarının anılarını belirlemektedir. Portre fotoğrafları, aile albümleri geçmişe dönük en gerçek, en değerli belgelerdir. Toplumun hem aynası hem de kültürel yansımasını oluştururlar.
Portre fotoğrafçısının amacı modelini idealize etmektir. Bu amaca ulaşmak için kullandığı araçlar arasında poz verme, kamera açısı ve yaklaşımı, ışıklandırma ve rötuş yer alır. Doğal bir bakış, fotoğrafı çekilen kimse tarafından verilmesi gereken pozdur. Bunu sağlayacak olan da fotoğrafı çeken kişidir. Portresi çekilecek olan model ile portreyi çekecek olan fotoğrafçı arasında sağlam bir diyalog olmalıdır.
