Haber dört aşamadan oluşuyor; Düşünme ve odak noktası bulma, Bilgi toplama, Haber yazma Denetim ve doğrulama. Kırklareli’de meydana gelen olayları aktartırken bu dört aşamayı baz alarak haberleştiriyoruz.
Düşünme ve Odak Noktası Bulma; Herhangi bir olay karşısında haber yazmadan önce düşünmek ve haber yazılacak unsurun; eş deyişle haberin odak noktasının ne olması gerektiğini keşfetmek gerekir. Yaşanan her olay haber değildir ve yazılan her haber “mutlaka yayınlanacak” değildir. Bir olayın haber yapılmaya ya da bir haberin yayınlanmaya değer bulunması o olayın taşıdığı “haber değerlerinin” önemine bağlıdır.
Olayın ne zaman meydana geldiği, nerede meydana geldiği, kaç kişiyi ilgilendirdiği, ilginçliği, nadirliği, heyecanlılığı, kuşkuluğu, garipliği, zıtlığı, yenilik ya da tazeliği gibi çeşitli unsurlar “haber değerleri” olarak anılır. Bir haber bu unsurlardan ne kadar çoğunu içinde barındırıyorsa o kadar değerli bulunur. Bir olay karşısında da önce düşünmek ve haber yapılacak odak noktasını bulmak gerekir. Odak noktası haber değerleri çerçevesinde bulunabileceği gibi, şu soruya yanıt verilerek de bulunabilir: “Bu olay ne haberidir?”
Olayın ne haberi olduğu sorusuna genellikle haber yazmanın en temel formülü olan 5N+1K’nın sorularıyla yanıt verilir. Bu olayda önemli olan ne, kim, neden, nerede, ne zaman, nasıl sorularından hangisidir? Eş deyişle hangi soru daha önemlidir? Bu soruya yanıt vermek, haberin odak noktasını bulmak anlamına gelir.
Bu soruyu bulmakta da zorlanılıyorsa başka bir soru daha kullanılabilir: “Peki, bu olayı yakın bir arkadaşıma anlatsam, ilk ne söylerdim?” İşte bu sorunun yanıtı hem olayın “ne haberi” olduğunu bize söyler, hem de haberin girişini yazmada büyük kolaylık sağlar.
Bilgi Toplama; İkinci aşamanın anahtar soruları şunlardır: “Bu olayı yakın bir arkadaşıma anlatsam, acaba hangi soruların yanıtlarını merak ederdi?”, “Acaba bu olayla ilgili olarak hangi soruların yanıtlarını mutlaka bulmalıyım?” İşte bu soruların yanıtlarının bulunup not edilmesi, haber yazma sürecinin bilgi toplama aşamasını oluşturur. Bilgi toplamanın iki temel kuralı vardır: “Her türlü bilgiyi not al” ve “asla bir kaynakla yetinme.”
Haber Metni Yazma; Haber yazmaya başlamadan önce ilk yapılması gereken iş, elde edilen bütün bilgilerin gözden geçirilmesi ve eksik bilgi olup olmadığının kontrol edilmesidir. Elde edilen bilgilerin doğru ve eksiksiz bir haber yazmak için yeterli olup olmadığı ve varsa karşıt görüşlerin alınıp alınmadığı da bir kez daha düşünülmelidir. Hala yanıtlanmamış ya da doğruluğu kontrol edilmemiş bilgiler varsa, bu eksikler en kısa sürede tamamlanmalıdır.
Ardından haberin odak noktası çerçevesinde bir yazı planı çıkarılabilir. Giriş, gelişme, sonuç bölümlerinde neler yazılacağı bu şekilde planlanır. Bu arada haber yazma tekniğinin hangisi olacağına karar verilir. Haber yazma teknikleri arasında en çok kullanılanı “ter piramit” adıyla anılan, en önemli bilgilerin en önce verildiği tekniktir.
Genellikle özetleyici bir giriş yapılarak olayın en önemli boyutları ortaya konur. Şu üç soru ters piramit tekniği ile yazılacak haber girişi için yol göstericidir:
Bu olayla ilgili olarak okuyucuyu en çok etkileyecek olan şey/unsur nedir?
Bu olayla ilgili olarak en başta, acilen yanıtlanması gereken soru ya da sorular hangisi ya da hangileridir?
Hangi haberi destekleyici konuşmalar ya da ifadeler en güçlü olanlardır?
Girişin ardından önemlilik sırasına göre olaya ilişkin detaylara yer verilir. Dörtgen tekniğinde olay birbirine eş paragraflar halinde sunulur. Farklı giriş tekniklerinin kullanılabildiği bu teknik daha çok öyküleyici bir anlatımda bulunulacağı zaman tercih edilir.
Okuyucu haberin tamamını okunan, haberin bütünü hakkında bilgi sahibi olamaz. Piramit tekniğinde ise, ters piramit tekniğinin tam tersi uygulanır. Bir ayrıntıdan başlayarak olayın anlatılması amaçlanır. Sonuca ulaşmak, haberin sonunda mümkündür. İlgi çeken konular, mizah, yenilik ve benzeri olaylar bu teknikle haber haline getirilir.
